Prawo spadkowe w praktyce
czyli wszystko co trzeba wiedzieć o dziedziczeniu i sukcesji
Jestem adwokatem. Od wielu lat prowadzę przed sądami sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku oraz o zachowek.
Uczę też jak w przemyślany i świadomy sposób przekazać majątek następcom.
Lubię takie sprawy – każda taka sprawa to inna historia – a ja wiem, że mogę pomóc konkretnym osobom. Możesz więc mi zaufać: myślę, iż będę w stanie pomóc także Tobie.
Każdego dnia udzielam porad prawnych – zarówno w siedzibie kancelarii we Wrocławiu, jak i online.
Potrzebujesz porady w zakresie prawa spadkowego?
Po prostu napisz do mnie wiadomość.
Planowanie spadkowe,
czyli jak świadomie przekazać majątek
Od wielu lat pomagam klientom spokojnie i świadomie uregulować sprawy spadkowe. Wspieram osoby, które chcą w spokojny i odpowiedzialny sposób przekazać swój majątek. Wiem, jak ważne jest, aby jasno określić swoją wolę i zadbać o bliskich. Z empatią wsłuchuję się w Twoją sytuację i wspólnie szukamy najlepszego rozwiązania.
Dzięki dobrze przygotowanemu testamentowi pomożesz uniknąć rodzinnych nieporozumień i konfliktów o majątek. Przemyślany testament to często najlepszy sposób na zachowanie dobrych relacji w rodzinie.
Zapraszam do kontaktu — pomogę Ci podjąć i sformułować decyzje, które przyniosą Twojej rodzinie poczucie bezpieczeństwa.
Dziedziczenie przez małżonka jak nie było dzieci
Dziedziczenie to temat, który generuje mnóstwo wątpliwości. I ja to rozumiem, bo nie jest to łatwy temat. A e jest to blog spadkowy wyjaśniam takie wątpliwości.
Na podstawie testamentu można ustanowić małżonka jedynym spadkobiercą.
No dobrze, możesz zapytać: a co gdy tego testamentu jednak nie było?
Najpierw najprostsza sytuacja gdy spadkodawca miał żonę czy męża oraz dzieci.
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Tu jeszcze mała uwaga: dzieci z różnych związków dziedziczą w takim samym stopniu, prawo nie różnicuje dzieci z małżeństwa i spoza małżeństwa.
Dziedziczenie przez małżonka jak nie było dzieci
Może tak być, iż małżonkowie nie mieli dzieci. Zakładamy, iż nie mówimy o sytuacji, gdy małżonkowie mieli dziecko, które zmarło wcześniej, ale pozostawiło swoje dzieci. To jeszcze inna sytuacja. Mówimy o małżeństwie, które nie miało w ogóle dzieci.
Jak się bronić przed zapłaceniem zachowku?
Na początek zacznijmy od tego, czy wiesz, czym w ogóle jest zachowek? Pisałam o tym wiele razy ale przypomnę.
Tak dokładnie brzmi przepis dotyczący zachowku właśnie:
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
Jeśli ten zachowek został już zasądzony wyrokiem sądu i ten wyrok jest prawomocny, to obawiam się, że niewiele już można zrobić. No, ale zanim zapadnie wyrok ma miejsce całe postępowanie sądowe i tu jest właśnie pewne pole do popisu – o tym za chwilę.
W sytuacji, gdy był to dopiero wyrok sądu I instancji – do rozważenia pozostaje apelacja.
Oczywiście, apelacja wiąże się z kosztami – i to zazwyczaj sporymi, ale czasami warto.
Są sytuacje, kiedy pozew o ten zachowek jest po prostu uzasadniony i może tak być, że nie da się uniknąć jego zapłaty. Niestety, tak jest – choć domyślam się, że być może nie jest to odpowiedź, której oczekujesz. Po prostu – przepisy kodeksu cywilnego przewidują zachowek i w określonych sytuacjach trzeba liczyć się z koniecznością jego zapłaty.
Być może rozwiązaniem będzie w takiej sytuacji mediacja?
Ugoda przed mediatorem może być dobrym pomysłem – dzięki temu możesz oszczędzić na kosztach sądowych i to całkiem sporo.
Dziedziczenie po teściowej?
Czy jest możliwe nabycie spadku po teściowej? Albo po teściu? Cóż, jak zwykle odpowiedź brzmi to zależy… Zależy czy mamy do czynienia z dziedziczeniem ustawowym czy też z dziedziczeniem na podstawie testamentu.
Jeśli chodzi o dziedziczenie ustawowe:
Jest regulowane przepisami kodeksu cywilnego. Przewidują różne sytuacje. Zacznijmy od najbardziej typowej:
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
I dalej:
Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
Poza tym:
W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.
Zachowek dla rodzeństwa? Zachowek od rodzeństwa?
Kwestie tego, kto może domagać się zachowku nie są oczywiste. Wyjaśnię dziś jedną z częściej spotykanych wątpliwości – na przykładzie.
A chodzi o zachowek dla rodzeństwa. o ile jest raczej niesprzeczne, iż zachowku może – w określonych okolicznościach – domagać się dziecko spadkodawcy, o tyle w przypadku rodzeństwa już te wątpliwości są. Stąd też dzisiejszy wpis.
Przypomnijmy na początek treść przepisu:
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
Zachowek dla rodzeństwa?
Nie. Rodzeństwo nie ma możliwości by dochodzić zachowku w sytuacji gdy brat czy siostra wskazał w testamencie inna osobę.
Wyjaśnię na przykładzie.
Pan Staś żył w związku nieformalnym, nie miał jeszcze dzieci z tego związku. Rodzice już nie żyli, ale miał on młodszego brata – pana Jasia. Pan Staś napisał testament i wskazał jako jedynego spadkobiercę swoją partnerkę.
Czy rozwód ma wpływ na ważność napisanego wcześniej testamentu?
Wiem, pytanie może wydawać się dziwne, ale sam zobaczysz, że jest tu istotne aspekt praktyczny – bo w końcu to prawo spadkowe w praktyce.
Może być tak, iż mamy młode bezdzietne małżeństwo – panią Zosię i pana Zenka. Jak już pewnie wiesz – a oni to wiedzieli – w takich małżeństwach małżonek nie jest jedynym spadkobiercą.
Oczywiście jest tak, jeśli chodzi o dziedziczenie ustawowe. W sytuacji małżeństw, które nie mają dzieci: w sytuacji gdy jeden z małżonków umrze – z mocy ustawy dziedziczą także rodzice i/lub rodzeństwo spadkodawcy. A taka sytuacja najczęściej powoduje problemy. Pan Zenek doskonale wiedział, iż jego żona nie dogadałaby się z jego rodzicami, dlatego też napisał testament w formie notarialnej i w testamencie tym wskazał żonę jako jedynego spadkobiercę.
Czy to dobry pomysł? Tak, oczywiście. Sama często sugeruję takie rozwiązania. W końcu małżonkowie wspólnie razem prowadzili firmę i całkiem nieźle zarabiali. Konieczność dzielenia się spadkiem z rodzicami czy rodzeństwem, z którym w sumie nie było specjalnego kontaktu, była trudna do wyobrażenia.
Tak więc testament został napisany i pan Zenek szybko zapomniał o całej sprawie.
Chyba mało kto żyje na co dzień jakimś tam testamentem i sprawami spadkowymi? W sumie to zrozumiałe.
Tylko jak to w życiu bywa… małżeństwo pani Zosi i pana Zenka niestety nie przetrwało.
Rozwód był spokojny i bez orzekania o winie, a pan Zenek nawet nie pomyślał, że kiedyś wskazał żonę jako jedynego spadkobiercę.
Po rozwodzie pan Zenek związał się z panią Basią, z którą doczekali się wspólnego dziecka.
Niestety kilka lat później pan Zenek nagle zmarł.
Jak myślisz, co stało się w postępowaniu o stwierdzeniu nabycia spadku?
