Prawo spadkowe w praktyce
czyli wszystko co trzeba wiedzieć o dziedziczeniu i sukcesji
Jestem adwokatem. Od wielu lat prowadzę przed sądami sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku oraz o zachowek.
Uczę też jak w przemyślany i świadomy sposób przekazać majątek następcom.
Lubię takie sprawy – każda taka sprawa to inna historia – a ja wiem, że mogę pomóc konkretnym osobom. Możesz więc mi zaufać: myślę, iż będę w stanie pomóc także Tobie.
Każdego dnia udzielam porad prawnych – zarówno w siedzibie kancelarii we Wrocławiu, jak i online.
Potrzebujesz porady w zakresie prawa spadkowego?
Po prostu napisz do mnie wiadomość.
Planowanie spadkowe,
czyli jak świadomie przekazać majątek
Od wielu lat pomagam klientom spokojnie i świadomie uregulować sprawy spadkowe. Wspieram osoby, które chcą w spokojny i odpowiedzialny sposób przekazać swój majątek. Wiem, jak ważne jest, aby jasno określić swoją wolę i zadbać o bliskich. Z empatią wsłuchuję się w Twoją sytuację i wspólnie szukamy najlepszego rozwiązania.
Dzięki dobrze przygotowanemu testamentowi pomożesz uniknąć rodzinnych nieporozumień i konfliktów o majątek. Przemyślany testament to często najlepszy sposób na zachowanie dobrych relacji w rodzinie.
Zapraszam do kontaktu — pomogę Ci podjąć i sformułować decyzje, które przyniosą Twojej rodzinie poczucie bezpieczeństwa.
Czy można podważyć wydziedziczenie w testamencie?
Pominięcie w testamencie to jedna kwestia, a wydziedziczenie to… coś zupełnie innego. A na pewno już nie to samo. Pominięcie kogoś to po prostu nieuwzględnienie tej osoby w testamencie, a wydziedziczenie to pozbawienie możliwości domagania się zachowku.
Wydziedziczyć kogoś (spadkobiercę ustawowego) można tylko w testamencie.
Nie można tego spadkobiercy wydziedziczyć z dowolnej przyczyny. Przyczyny wydziedziczenia konkretnie wskazuje kodeks cywilny.
To dokładnie ten przepis kodeksu.
Tak więc, jeśli chcesz kogoś skutecznie wydziedziczyć muszą to być właśnie takie przyczyny. Nie jakiekolwiek przyczyny.
Wracając do tytułowego pytania. Inaczej można zapytać:
„czy wydziedziczenie zawarte w testamencie może być nieskuteczne?”
Opiekowałam się mamą. Czy dostanę większą część spadku?
To w sumie trudne sytuacje. I wiem, że odpowiedź będzie rozczarowaniem dla wielu czytelników. Cóż, chyba już odpowiedziałam na to pytanie…
Często jest tak, iż po ojcu czy mamie dziedziczy kilkoro dzieci – i to normalna sytuacja. Mówimy oczywiście o dziedziczeniu ustawowym.
Dziedziczenie ustawowe – rodzeństwo
Zgodnie z treścią przepisu:
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Zdarza się, iż słyszę w kancelarii pytanie „czy jeśli to ja opiekowałam się mamą do końca jej dni, to należy mi się większa część spadku”?
Weźmy taką życiową sytuację:
pani Ania miała dwie córki – Zuzię i Zosię.
Zosia po studiach wyjechała do Londynu i tam robiła karierę, a Zuzia została w Polsce. Kontakt między siostrami był poprawny, ale niezbyt częsty. Z biegiem czasu robił się coraz rzadszy., a Zosia coraz rzadziej przyjeżdżała do Polski. Gdy pani Ania zachorowała, to Zuzia zamieszkała z mamą. Zosia ograniczała swoją aktywność do rozmów telefonicznych raz na jakiś czas i wysyłania kartek na Święta. Generalnie przez lata jej aktywność utrzymywała się na niewielkim poziomie. Pani Ania jednak cały czas miała nadzieję, że druga córka wróci do Polski i będzie ją często odwiedzać – co jednak nigdy nie nastąpiło.
Wszystkie codzienne obowiązki spadły na Zuzię – w szczególności częste wizyty u lekarzy, przygotowywanie posiłków, podawanie leków. Skutkiem tego Zuzia nie mogła pracować na cały etat, a jej zarobki były naprawdę niewysokie.
Niestety pani Ania nie pomyślała o testamencie, a w ostatnich miesiącach życia nie była już w stanie tego zrobić. W takiej sytuacji doszło do dziedziczenia ustawowego przez obie córki.
Czy opieka nad rodzicem powoduje, że osoba, która się opiekowała dostanie więcej w spadku? Nie, nie powoduje.
Po pogrzebie Zosia rzuciła tylko w przelocie: „to kiedy sprzedajemy mieszkanie”?
Jak napisać testament z wydziedziczeniem?
Wydziedziczyć kogoś można tylko w testamencie. Wiem, samo słowo „wydziedziczenie” kojarzy się bardzo negatywnie.
Pewnie sam słyszałeś przy niedzielnym obiedzie
Nie jest to jednak aż takie proste.
Pominięcie kogoś w testamencie nie jest jeszcze wydziedziczeniem. Pominięcie to pominięcie, a wydziedziczenie to wydziedziczenie.
Czyli – precyzując: pominięcie to prostu nieuwzględnienie kogoś w testamencie. Wydziedziczenie to pozbawienie możliwości domagania się zachowku.
Czy jednak można wydziedziczyć zawsze każdego członka rodziny – tylko dlatego, iż po prostu chcesz go wydziedziczyć?
Wydziedziczenie: podstawa prawna
Przeanalizujmy podstawę prawną:
Zgodnie z tym, co stanowi przepis kodeksu cywilnego:
Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:
Jak napisać testament z wydziedziczeniem?
Czy należy się zachowek dzieciom męża, jeśli mąż przepisał dom na mnie?
Instytucja zachowku należy do dość kontrowersyjnych zagadnień – jeśli chodzi o prawo w ogóle, nie tylko prawo spadkowe. Wiele osób uważa, iż zachowku w ogóle być nie powinno, inni są zdania iż jest to słuszna ochrona rodziny przed lekkomyślnością spadkodawcy. Zdania są podzielone. Niezależnie jednak od tego, przepisy dotyczące zachowku są w kodeksie cywilnym i chyba jeszcze długo tam pozostaną.
Zachowek budzi szczególne emocje w sytuacji gdy mamy do czynienia z sytuacja ponownego małżeństwa spadkodawcy i dzieci z kilku związków.
Przypomnijmy najpierw czym jest ten zachowek. Otóż zgodnie z treścią przepisu:
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
Dobrze, wiemy już czym jest zachowek. To teraz bardziej praktycznie.
Jest małżeństwo pani Joli i pana Jacka. Są małżeństwem od lat, prowadzili razem firmę, dorobili się całkiem sporych oszczędności i wspólnej córki. I nie byłoby żadnych problemów ani wątpliwości, ale pan Jacek miał syna ze związku przedmałżeńskiego. Niestety związek ten bardzo szybko się rozpadł, pan Jacek był jeszcze bardzo młodym człowiekiem, rozstał się z dziewczyną niedługo po narodzinach dziecka, oczywiście dziecko to uznał i płacił umówione alimenty. Kontakt z dzieckiem był niezbyt regularny. Wkrótce potem pan Jacek poznał panią Jolę, wziął ślub, założył wspólnie z żoną firmę i wszystko ogólnie zaczęło się układać.
Historia jakich wiele, prawda? A już na pewno takie historie po prostu się zdarzają.
Dziedziczenie przez małżonka jak nie było dzieci
Dziedziczenie to temat, który generuje mnóstwo wątpliwości. I ja to rozumiem, bo nie jest to łatwy temat. A e jest to blog spadkowy wyjaśniam takie wątpliwości.
Na podstawie testamentu można ustanowić małżonka jedynym spadkobiercą.
No dobrze, możesz zapytać: a co gdy tego testamentu jednak nie było?
Najpierw najprostsza sytuacja gdy spadkodawca miał żonę czy męża oraz dzieci.
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Tu jeszcze mała uwaga: dzieci z różnych związków dziedziczą w takim samym stopniu, prawo nie różnicuje dzieci z małżeństwa i spoza małżeństwa.
Dziedziczenie przez małżonka jak nie było dzieci
Może tak być, iż małżonkowie nie mieli dzieci. Zakładamy, iż nie mówimy o sytuacji, gdy małżonkowie mieli dziecko, które zmarło wcześniej, ale pozostawiło swoje dzieci. To jeszcze inna sytuacja. Mówimy o małżeństwie, które nie miało w ogóle dzieci.
