Prawo spadkowe w praktyce
czyli wszystko co trzeba wiedzieć o dziedziczeniu i sukcesji
Jestem adwokatem. Od wielu lat prowadzę przed sądami sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku oraz o zachowek.
Uczę też jak w przemyślany i świadomy sposób przekazać majątek następcom.
Lubię takie sprawy – każda taka sprawa to inna historia – a ja wiem, że mogę pomóc konkretnym osobom. Możesz więc mi zaufać: myślę, iż będę w stanie pomóc także Tobie.
Każdego dnia udzielam porad prawnych – zarówno w siedzibie kancelarii we Wrocławiu, jak i online.
Potrzebujesz porady w zakresie prawa spadkowego?
Po prostu napisz do mnie wiadomość.
Planowanie spadkowe,
czyli jak świadomie przekazać majątek
Od wielu lat pomagam klientom spokojnie i świadomie uregulować sprawy spadkowe. Wspieram osoby, które chcą w spokojny i odpowiedzialny sposób przekazać swój majątek. Wiem, jak ważne jest, aby jasno określić swoją wolę i zadbać o bliskich. Z empatią wsłuchuję się w Twoją sytuację i wspólnie szukamy najlepszego rozwiązania.
Dzięki dobrze przygotowanemu testamentowi pomożesz uniknąć rodzinnych nieporozumień i konfliktów o majątek. Przemyślany testament to często najlepszy sposób na zachowanie dobrych relacji w rodzinie.
Zapraszam do kontaktu — pomogę Ci podjąć i sformułować decyzje, które przyniosą Twojej rodzinie poczucie bezpieczeństwa.
Dziedziczenie przez małżonka
Właściwie tytuł wpisu powinien być: „dziedziczenie przez małżonka – podsumowanie” albo „dziedziczenie przez małżonka – wszystko, co chcielibyście wiedzieć”.
O samym dziedziczeniu na podstawie ustawy było już sporo wpisów- tak więc temat nie jest nowy.
Dziedziczenie przez małżonka to jeden z tych tematów, które wciąż generują dużo pytań.
Testament i ustawa jako podstawa dziedziczenia
Oczywiście każdy może napisać testament.
A w testamencie można wskazać jako spadkobiercę dowolną osobę.
Można więc wskazać jako spadkobiercę osobę zupełnie niespokrewnioną i spoza rodziny, albo też można napisać w testamencie, iż to małżonek ma być jednym spadkobiercą.
Tylko zawsze podkreślam, iż chodzi o przemyślany testament, a nie jakikolwiek.
Jeśli chcesz, aby małżonek był jedynym spadkobiercą: zastanów się, czy są osoby, które byłyby uprawnione do dochodzenia zachowku.
O tym kto jest uprawniony i kiedy roszczenie się przedawnia dowiesz się z artykułów na blogu- np. z tego.
W tym momencie tyle o testamencie.
Zobaczmy więc, co stanowi w tym temacie ustawa.
Dziedziczenie ustawowe
Jak nie ma testamentu następuje dziedziczenie na podstawie przepisów ustawy.
Zgodnie z treścią przepisu:
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Czyli jak wynika z treści przepisu – udział małżonka w spadku będzie inny gdy spadkodawca pozostawił jedno dziecko, inny gdy miał dwoje dzieci i jeszcze inny w sytuacji gdy dzieci było pięcioro.
I kontynuując lekturę przepisów:
W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.
Tak więc:
Co jeśli nie zgadzam się z wyrokiem sądu I instancji?
Może tak być, iż wyrok – np. w sprawie o zachowek będzie inny niż oczekiwałeś.
Tak się czasami zdarza.
W takiej sytuacji – jako strona postępowania masz prawo, aby złożyć apelację od wyroku sądu I instancji.
Apelację od wyroku sądu rejonowego rozpoznaje sąd okręgowy, a od wyroku sądu okręgowego jako pierwszej instancji – sąd apelacyjny.
(uwaga – często będzie to sąd w innej miejscowości)
Wymogi formalne apelacji w sprawie cywilnej
Przepisy dotyczące wnoszenia apelacji znajdują się w kodeksie postępowania cywilnego.
Zgodnie z treścią przepisu:
Apelacja powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać:
– oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości czy w części;
– zwięzłe przedstawienie zarzutów;
– uzasadnienie zarzutów;
– powołanie, w razie potrzeby, nowych faktów lub dowodów;
– wniosek o zmianę lub o uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub uchylenia.
W sprawach o prawa majątkowe (a więc także w sprawie o zachowek) należy oznaczyć wartość przedmiotu zaskarżenia.
(wiem, to często bywa problematyczne, zwłaszcza gdy nie zaskarżasz wyroku w całości)
Tak, jak sam widzisz – wymogów jest wiele. Apelacja to pismo o dużym stopniu sformalizowania.
Pamiętaj jeszcze o pewnej bardzo istotnej kwestii:
W postępowaniu przed sądem bardzo ważne są dowody.
I to Ty jako strona musisz – w postępowaniu przed sądem I instancji – te dowody zawnioskować.
Jeśli tego nie zrobiłeś (pomimo, iż miałeś taką możliwość) to niestety musisz liczyć się z tym, iż sąd II instancji tych dowodów już nie dopuści.
I znowu podstawa prawna – jak bowiem wynika z treści przepisu:
Powołując nowe fakty lub dowody, należy uprawdopodobnić, że ich powołanie w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później.
Może jednak zdarzyć się tak, iż zawnioskowanie dowodu na wcześniejszym etapie po prostu nie było możliwe.
W takiej sytuacji warto te dowody złożyć wraz z apelacją. Trzeba jednak wyjaśnić, z jakich względów nie można było złożyć dowodów wcześniej.
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
Apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem.
Pamiętaj: zachowanie terminu to kwestia bardzo ważna, a wręcz podstawowa.
Jeśli zamierzasz wnosić apelację od wyroku sądu I instancji, pamiętaj jeszcze o jednej kwestii:
Jeszcze zanim wniesiesz apelację
Najpierw – w terminie tygodniowym – złóż wniosek o uzasadnienie wyroku.
To konieczne, jeśli faktycznie zamierzasz wnosić apelację.
Taki wniosek o uzasadnienie wyroku podlega opłacie, która wynosi 100,- zł.
Złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku nie powoduje jednak, iż masz obowiązek wniesienia apelacji.
Wniesienie apelacji to Twoje uprawnienie, nie zaś obowiązek.
Tak, sama apelacja też podlega opłacie.
Tu jednak nie ma już stałej opłaty.
Wysokość opłaty zależy od wysokości przedmiotu zaskarżenia.
Zachowek jak nie było… spadku?
Może być tak, iż spadkodawca nie pozostawił żadnego majątku. Czy w takiej sytuacji zachowek będzie „się należał”?
Jeśli czytasz mój blog od dawna, zapewne wiesz już że prawo spadkowe przewiduje takie sytuacje.
Bo przecież może zdarzyć się tak, iż ktoś porozdawał swój majątek za życia i skutkiem tego masa spadkowa może być (prawie) pusta.
W takiej sytuacji instytucja zachowku miałaby mocno ograniczony sens.
Prawo spadkowe przewiduje jednak doliczanie darowizn do masy spadkowej.
O tym już wspominałam w kilku poprzednich wpisach.
Zagadnienie, które budzi wątpliwości, jest następujące:
Czy każda darowizna podlega doliczeniu do masy spadkowej?
Cóż, pewnie już z samego sformułowania pytania w taki sposób domyślasz się, iż nie każda.
Ale żeby nie pozostawiać czytelników domysłami:
tak właśnie stanowi przepis:
Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.
No dobrze, to teraz trudniejsze pytanie.
Czy ma znaczenie, na czyją rzecz dokonana została ta darowizna?
odpowiedź zawarta jest w treści przepisu przytoczonego powyżej.
Tak, ma to znaczenie.
Każdy może dowolnie rozporządzać swoim majątkiem. Może też zdecydować iż chciałby przekazać np. swoje mieszkanie osobie spoza najbliższej rodziny (a dokładnie rzecz ujmując spoza kręgu spadkobierców ustawowych).
Chyba jednak najczęściej spotykaną sytuacją jest taka sytuacja, kiesy rodzic decyduje się przekazać umową darowizny swoje mieszkanie na rzecz jednego ze swoich dzieci.
Zniesienie współwłasności nieruchomości: dlaczego jednak warto to zrobić?
Często jest tak, iż do powstania współwłasności dochodzi wskutek dziedziczenia.
Może być tak, iż po rodzicach dziedziczy np. kilkoro dzieci.
Może też być tak, iż po osobie, która nie miała swoich dzieci dziedziczą jej rodzice czy też rodzeństwo.
Uwaga: współwłasność może wynikać z różnych tytułów, ale nie to jest najważniejsze w tym wpisie.
Różnych sytuacji może tu być naprawdę sporo.
A współwłasność niestety zazwyczaj powoduje sporo problemów.
Współwłaściciele muszą jakoś dogadywać się w kwestii bieżącego 'funkcjonowania” nieruchomości.
Trzeba w końcu przeprowadzać remonty, ponosić wszelkie koszty napraw, płacić podatki od nieruchomości. No i raczej potrzebna byłaby zgoda wszystkich współwłaścicieli, aby np. sprzedać nieruchomość.
Finansowanie i remonty to zwykłe i typowe obszary nieporozumień między współwłaścicielami. Nierzadko jest też tak, iż w domu stanowiącym współwłasność mieszka tylko jedna osoba, a pozostałe nie mają nawet dostępu do nieruchomości.
Jak widzisz: współwłasność nie jest wcale wymarzonym rozwiązaniem.
Nie, ma przepisu nakazującego zniesienie współwłasności. Nie ma tez limitu czasu, w którym można takie postępowanie przeprowadzić.
Jednak – jeśli rozważasz wniesienie takiej sprawy do sądu nie warto zwlekać z tym zbyt długo.
Współwłasność nieruchomości: możliwe problemy
Wskazane powyżej trudne sytuacje nie wyczerpują jeszcze niestety listy możliwych problemów.
W sumie to problem, o którym teraz wspomnę, może okazać się znacznie bardziej poważny, niż ustalenie finansowania remontu wspólnego domu.
Niestety może zdarzyć się tak, iż jeden ze współwłaścicieli umrze. Czasami tak się po prostu zdarza.
Domyślasz się, iż w takiej sytuacji zgodna sprzedaż nieruchomości przez pozostałych współwłaścicieli – nawet gdyby pozostali współwłaściciele doszli do porozumienie – nie byłaby już możliwa.
Możliwe, a właściwie to nawet niezbędne, byłoby ustalenie kto jest spadkobiercą tego zmarłego współwłaściciela.
I tu właśnie pojawiają się „schody”.
1/ Może być tak, iż tymi spadkobiercami będą małoletnie dzieci.
A w takiej sytuacji na dokonanie wielu czynności (sprzedaż nieruchomości) potrzebna będzie zgoda sądu rodzinnego.
2/ To że są spadkobiercy ustawowi to jedno, ale co jeśli spadkodawca napisał testament?
Na podstawie takiego testamentu współwłaścicielem nieruchomości może stać się zupełnie obca Ci osoba.
Zachowek : komu przysługuje
Tak, dziś znowu o zachowku. Wiadomo, że to jeden z wiodących tematów na tym blogu. I prawie niewyczerpane źródło możliwości jeśli chodzi o tematy wpisów. Takich spraw prowadziłam już naprawdę sporo. Mam nadzieję, że temat ten jest i będzie nadal dla Ciebie interesujący.
I dziś właśnie ponownie o tym, kto jest uprawniony, aby wystąpić z takim powództwem.
Tym razem krótko. Tak aby zostawić jeszcze coś na kolejne wpisy. Bo wpisów o zachowku będzie jeszcze naprawdę sporo. Zobaczmy więc najpierw:
Co stanowi przepis kodeksu?
Treść przepisu art. 991 kodeksu cywilnego przytaczałam już w wielu wpisach (np. w tym)
Pomimo tego często spotykam się z pytaniem „czy mogę domagać się zasądzenia zachowku”?
Często odpowiedź na to pytanie brzmi: „tak, to możliwe.” Ale niestety nie jest tak zawsze.
Wiem, odpowiedź może Cię rozczarować. Ale przecież lepiej od razu wiedzieć, jak to wygląda i co można (jak też czego nie można)
moja odpowiedź zawsze oparta jest na podstawie przepisów.
Wiele razy już musiałam udzielić tej odpowiedzi – bo też wiele było pytań w tym zakresie.
a chodzi konkretnie o to, że rodzeństwo – czy tym bardziej dzieci tego rodzeństwa zachowku domagać się nie mogą.
Jest tak, ponieważ zgodnie z tym właśnie przepisem;
Krąg uprawnionych do dochodzenia zachowku jest węższy niż krąg spadkobierców ustawowych.
Możliwe, iż w sytuacji gdyby nie było testamentu, byłbyś spadkobierca ustawowym.
Jednak: dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym.
Inaczej wszak pisanie testamentów nie miałoby sensu.
Jeśli więc rozwiedziona bezdzietna ciocia (której rodzice już nie żyją) zapisała w testamencie cały swój majątek kuzynce, przyjaciółce czy nawet przekazała ten majątek na rzecz fundacji : Ty jako bratanek (bratanica) czy tez siostrzeniec (siostrzenica) nie będziesz mógł skutecznie domagać się zachowku.
Każdy może dowolnie dysponować swoim majątkiem – co oznacza także, iż każdy może napisać testament i w jego treści wskazać dowolna osobę jako spadkobiercę.
Masz sprawę o zachowek i potrzebujesz mojej pomocy? Napisz do mnie wiadomość!
Myślę, iż będę w stanie Ci pomóc!
