Prawo spadkowe w praktyce
czyli wszystko co trzeba wiedzieć o dziedziczeniu i sukcesji
Jestem adwokatem. Od wielu lat prowadzę przed sądami sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku oraz o zachowek.
Uczę też jak w przemyślany i świadomy sposób przekazać majątek następcom.
Lubię takie sprawy – każda taka sprawa to inna historia – a ja wiem, że mogę pomóc konkretnym osobom. Możesz więc mi zaufać: myślę, iż będę w stanie pomóc także Tobie.
Każdego dnia udzielam porad prawnych – zarówno w siedzibie kancelarii we Wrocławiu, jak i online.
Potrzebujesz porady w zakresie prawa spadkowego?
Po prostu napisz do mnie wiadomość.
Planowanie spadkowe,
czyli jak świadomie przekazać majątek
Od wielu lat pomagam klientom spokojnie i świadomie uregulować sprawy spadkowe. Wspieram osoby, które chcą w spokojny i odpowiedzialny sposób przekazać swój majątek. Wiem, jak ważne jest, aby jasno określić swoją wolę i zadbać o bliskich. Z empatią wsłuchuję się w Twoją sytuację i wspólnie szukamy najlepszego rozwiązania.
Dzięki dobrze przygotowanemu testamentowi pomożesz uniknąć rodzinnych nieporozumień i konfliktów o majątek. Przemyślany testament to często najlepszy sposób na zachowanie dobrych relacji w rodzinie.
Zapraszam do kontaktu — pomogę Ci podjąć i sformułować decyzje, które przyniosą Twojej rodzinie poczucie bezpieczeństwa.
Czy po ślubie dom zapisany na męża będzie także mój?
Ślub wiele zmienia. Z datą ślubu powstaje wspólność ustawowa – oczywiście o ile sami małżonkowie nie zdecydują inaczej.
Czy jednak sam ślub powoduje, że dom małżonka stanie się wspólną własnością?
Wiem, być może będziesz rozczarowana odpowiedzią. Otóż dom, który był własnością małżonka przed ślubem – po ślubie nadal będzie własnością tego małżonka.
Zastanawiasz się gdzie szukać podstawy prawnej? Szukałaś w kodeksie cywilnym, ale nie znalazłaś?
Podstawa prawna oczywiście jest, ale znajduje się w innym kodeksie. Mam tu na myśli kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Chcesz wiedzieć, co wchodzi w skład majątku osobistego małżonka? Przeczytaj art. 33 kodeksu rodzinnego.
Majątek nabyty przed ślubem, otrzymany w darowiźnie czy też odziedziczony przez małżonka jest właśnie majątkiem osobistym.
Jeśli chcesz inwestować swoje pieniądze w dom, który jest własnością małżonka – dobrze się zastanów.
Fakt, iż inwestujesz swoje pieniądze w dom męża czy żony także nie sprawi, że będzie to Wasz wspólny dom. Myślałaś może, że jest inaczej? Byłaś przekonana, że np. staż małżeński albo wspólne dzieci sprawią, iż odziedziczony przez męża dom nagle stanie się wspólny?
Kto może wnieść sprawę o stwierdzenie nabycia spadku?
Na pewno myślisz, że znasz odpowiedź na to pytanie. I po części tak jest. Ale myślę, iż z dzisiejszego wpisu dowiesz się też czegoś nowego.
Domyślam się, iż odpowiedź jaka przyszła Ci do głowy brzmi: spadkobiercy.
I to w sumie prawda, gdyż oczywistą rzeczą jest to, że spadkobierca może złożyć w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, ale… nie tylko spadkobierca może to zrobić.
Co wiemy z treści przepisu?
Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę.
Tak brzmi przepis. Mało precyzyjny, prawda? Określenie „osoba mająca w tym interes” nie jest bardzo konkretne. Zaraz przeanalizujemy, o kogo może chodzić.
Jak widzisz nie ma tu wyczerpującej listy podmiotów, które mogą złożyć taki wniosek. Nie ma nawet takiej przykładowej listy – ani w kodeksie cywilnym, ani też w innej ustawie.
Jest tu jednak obszerne orzecznictwo, które wiele wyjaśnia.
Tak więc do osób, które mogą złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku – oprócz spadkobiercy – należą:
Kto może złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?
może być to na przykład:
współwłaściciel nieruchomości
Współwłaściciel nieruchomości może domagać się stwierdzenia nabycia spadku po innym współwłaścicielu, nawet jeśli sam nie rości sobie praw do spadku.
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2023 r. sygn. akt II CSKP 1481/22)
I to są w sumie częste sytuacje w praktyce. Może być tak, iż dwie lub trzy osoby z różnych względów są współwłaścicielami nieruchomości. I przez lata nikt nic nie zrobił, aby tę współwłasność znieść, aż w końcu jeden ze współwłaścicieli zmarł. Jego spadkobiercy nie byli zainteresowani, aby przeprowadzić procedurę spadkową, a nieruchomość generowała coraz większe i większe koszty utrzymania.
Znasz może takie sytuacje? Jeśli tak, napisz w komentarzach. To wcale nie takie rzadkie przypadki.
Sąd nie wie jak było
Sąd nie wie, jak było… No bo skąd miałby to wiedzieć? Wiem, że brzmi jak coś bardzo oczywistego, ale… mimo wszystko zdarza się, iż ktoś o tym zapomina.
Sąd nie wie, jak było
Bo skąd sędzia miałby to wiedzieć? Rozumiem, że dla Ciebie to oczywiste, ale dla innych osób, w tym też np. sędziego już oczywiste nie będzie.
A skoro to nie jest oczywiste, to… trzeba dokładnie opisać jak to wszystko wyglądało – konkretnie, jasno chronologicznie.
Nie opisać jakkolwiek, skacząc od jednego wątku do pozostałych. Konkretnie. Chronologicznie. W sposób zrozumiały dla osoby, która będzie to czytać po raz pierwszy.
Poza tym swoje twierdzenia trzeba udowodnić. Nie wystarczy, iż w pozwie czy wniosku po prostu opiszesz sytuację. Konkretny opis sytuacji jest ważny, ale to za mało.
Może Ci się wydaje, że to co piszesz jest oczywiste, ale nie zawsze tak jest. To Ty jako strona – musisz wyraźnie wskazać dowody w piśmie procesowym.
Nie, nie możesz liczyć, iż są sam będzie poszukiwał dowodów – co ma znaczenie zwłaszcza w sprawach rozpatrywanych w trybie procesowym.
A taką sprawą jest np. sprawa o zapłatę zachowku.
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Czyli jeśli opisujesz określone sytuacje np. w sprawie o zachowek, o dział spadku czy o uznanie kogoś za niegodnego dziedziczenia- zastanów się od razu, w jaki sposób to wykażesz.
Napisanie dobrego uzasadnienia pozwu czy wniosku nie jest proste- m. in. właśnie dlatego, iż będzie to czytał ktoś, kto nie zna twojej sytuacji i zwyczajnie nie wie, jak było.
Jak się odwołuje testament?
Dobrze jest pomyśleć o testamencie. I ten testament napisać. Ale… dobrze jest też w odpowiednim momencie testament ten zmienić lub odwołać.
Tak! Testament nie jest „raz na zawsze”.
Może zmienić się Twoja sytuacja, możesz zawrzeć związek małżeński, rozwieść się, możesz po prostu zmienić zdanie, uznać że jest potrzeba aby zmienić testament, możesz chcieć tylko w jakiejś części zmodyfikować testament – to zupełnie normalne sytuacje.
Inną kwestią jest też to, że np. osoba, którą wskazałeś w testamencie jako spadkobiercę może umrzeć wcześniej… Wiesz co by było w takiej sytuacji, gdybyś nie zmienił testamentu?
Zacznijmy jak zwykle od podstawy prawnej.
Zgodnie z tym, co stanowi przepis:
Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.
Odwołanie testamentu
Możesz zapytać, czy jak napiszesz kolejny testament, to ten wcześniejszy automatycznie straci ważność?
Cóż, nie jest to takie oczywiste.
Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.
A czy jeśli napisałem testament w formie notarialnej, to ten kolejny testament też koniecznie musi mieć formę notarialną?
Nie musi, ale byłoby dobrze.
Chcesz wiedzieć, co powiedział Sąd Najwyższy?
Prawo nie wprowadza szczególnych wymogów co do treści i formy testamentu odwołującego uprzednio sporządzony testament. Do testamentu odwołującego wcześniejszy testament mają zatem zastosowanie te same normy, które odnoszą się w każdego innego testamentu, zawierającego rozrządzenia na wypadek śmierci. Odwołanie testamentu przez sporządzenie nowego testamentu może mieć charakter wyraźny lub dorozumiany. Wystarczy, że spadkodawca wyrazi wolę odwołania testamentu (animus revocandi). Wyraźne odwołanie testamentu polega na oświadczeniu przez spadkodawcę w nowym testamencie, że jego wolą jest odwołanie wcześniejszego testamentu. Dorozumiane odwołanie testamentu polega natomiast na zawarciu w nowym testamencie takich rozrządzeń, których nie da się pogodzić z wcześniejszymi.
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30.06.2022 r.)
Nie, nie musisz nikogo informować ani o sporządzeniu testamentu, ani o jego odwołaniu.
Oczywiście rozsądnym rozwiązaniem byłoby jednak poinformowanie kogoś – np. kogoś, kto dziedziczy na podstawie ostatniego z napisanych testamentów.
Warto rozważyć zarejestrowanie testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów.
Nie jest to obowiązkowe, ale warto – znacząco ułatwi odnalezienie testamentu w przyszłości.
Potrzebujesz mojej pomocy? Napisz do mnie wiadomość!
Czy testament notarialny też można podważać?
Testament notarialny jest najbardziej pewną formą sporządzania testamentów. Gdyby tak nie było, ludzie nie chodziliby do kancelarii notarialnych, aby sporządzić testament.
Ale… czy testament w takiej formie można podważyć? Czy już nic się nie da zrobić, jak dziadek czy ojciec napisał testament w takiej formie?
Coś się zrobić da, ale… niestety nie wystarczy okoliczność, iż jesteś niezadowolony z treści testamentu.
To naprawdę za mało. Są jednak takie sytuacje, kiedy testament – także w formie notarialnej – można w postępowaniu sądowym podważać. Chcesz wiedzieć, jakie to sytuacje?
Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:
Nieważność testament w orzecznictwie
„Stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może bowiem być rozumiany tylko jako stan, w którym możliwość wolnego wyboru jest całkowicie wyłączona. Sugestia osób trzecich nie wyłącza swobody powzięcia decyzji. W przeciwnym wypadku niemal każde oświadczenie woli byłoby dotknięte wadą wskazaną w art. 945 § 1 pkt 1 k.c., rzadko bowiem człowiek działa zupełnie swobodnie.”
