Prawo spadkowe w praktyce
czyli wszystko co trzeba wiedzieć o dziedziczeniu i sukcesji
Jestem adwokatem. Od wielu lat prowadzę przed sądami sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku oraz o zachowek.
Uczę też jak w przemyślany i świadomy sposób przekazać majątek następcom.
Lubię takie sprawy – każda taka sprawa to inna historia – a ja wiem, że mogę pomóc konkretnym osobom. Możesz więc mi zaufać: myślę, iż będę w stanie pomóc także Tobie.
Każdego dnia udzielam porad prawnych – zarówno w siedzibie kancelarii we Wrocławiu, jak i online.
Potrzebujesz porady w zakresie prawa spadkowego?
Po prostu napisz do mnie wiadomość.
Planowanie spadkowe,
czyli jak świadomie przekazać majątek
Od wielu lat pomagam klientom spokojnie i świadomie uregulować sprawy spadkowe. Wspieram osoby, które chcą w spokojny i odpowiedzialny sposób przekazać swój majątek. Wiem, jak ważne jest, aby jasno określić swoją wolę i zadbać o bliskich. Z empatią wsłuchuję się w Twoją sytuację i wspólnie szukamy najlepszego rozwiązania.
Dzięki dobrze przygotowanemu testamentowi pomożesz uniknąć rodzinnych nieporozumień i konfliktów o majątek. Przemyślany testament to często najlepszy sposób na zachowanie dobrych relacji w rodzinie.
Zapraszam do kontaktu — pomogę Ci podjąć i sformułować decyzje, które przyniosą Twojej rodzinie poczucie bezpieczeństwa.
Nieprawdziwy powód wydziedziczenia w testamencie
Wydziedziczyć spadkobiercę ustawowego można tylko w testamencie. I aby wydziedziczenie było skuteczne, przyczyna wydziedziczenia musi być prawdziwa. Nie można tego spadkobiercy wydziedziczyć tak po prostu. Może to wydaje Ci się dziwne, bo to przecież Twój majątek. A skoro to Twój majątek to możesz nim dowolnie dysponować. W sumie tak. W testamencie możesz wskazać dowolna osobę. Ale wydziedziczyć małżonka czy dziecko możesz tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki opisane w kodeksie cywilnym. Tak, nie można skutecznie wydziedziczyć kogoś tylko dlatego bo tak właśnie chcesz. Wiesz już zapewne, iż pominięcie w testamencie nie jest wydziedziczeniem.
No dobrze: to kiedy jednak można kogoś wydziedziczyć?
Podstawy wydziedziczenia – co wynika z przepisów?
Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:
Tak właśnie brzmi przepis.
I jeszcze coś istotnego:
Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.
Czy coś mi się należy po śmierci teściowej?
„Teściowa to bardzo zamożna osoba. Zawsze miała dużo pieniędzy. Jej syn, a mój mąż jest jedynakiem. Niestety teściowa odmawia nam pomocy finansowej, a ta pomoc naprawdę by się przydała. Przy trójce dzieci nie jest nam lekko, a mąż nie zarabia dużo. Poza tym, jak teściowa zrobi testament na rzecz męża, to on szybko te pieniądze przepuści… I ja z dziećmi znowu zostanę z niczym… Czy coś można w tej sytuacji zrobić? Czy ja lub dzieci będziemy dziedziczyć po teściowej?
Cóż, z życiowego punktu widzenia trudna sytuacja.
Może od razu pomyślałeś: oczywiście, że nie! I coś w tym jest, ale jak zawsze odpowiedź brzmi: to zależy!
Czy dostanę coś po śmierci teściowej?
wracając do pytania postawionego w tytule wpisu – przeanalizujmy różne sytuacje.
dziedziczenie testamentowe
każdy może napisać testament i w jego treści wskazać jako spadkobiercę dowolną osobę. Można też wskazać jako spadkobiercę zięcia lub synową. dalszym aspektem jest aspekt podatkowy, no ale wskazać jako spadkobiercę można każdego. prawo spadkowe przewiduje cały szereg różnych instytucji: można zrobić np. zapis windykacyjny na rzecz dowolnej osoby, także zięcia lub synowej.
W sytuacji braku testamentu ma miejsce dziedziczenie w oparciu o przepisy ustawy czyli kodeksu cywilnego.
Jak wykazać, że jestem spadkobiercą?
Odziedziczyłeś spadek. Jesteś więc spadkobiercą. Zapewne prędzej czy później będziesz chciał pozałatwiać wszystkie sprawy spadkowe, np. udać się do banku, gdzie spadkodawca miał konto. Tylko sam fakt, iz powiesz że jesteś spadkobiercą nie wystarczy. Nawet fakt, iż pokażesz akt zgonu spadkodawcy czy nawet testament sporządzony na twoją rzecz nie wystarczy.
Może to dla Ciebie dziwne, że testament też nie wystarczy? No niestety – ale widzisz: testamentów może być wiele. I kilka osób mogłoby przyjść do banku czy innego urzędu ze swoim testamentem. Tak jednak być nie może.
Aby załatwić sprawy po zmarłej osobie potrzebujesz dokumentu, z którego jasno wynika, iż jesteś spadkobiercą. I możesz zapytać teraz co to za dokumenty i czy łatwo je zdobyć?
Dokumenty potwierdzające prawo do spadku są dwa.
Jeden może sporządzić notariusz, drugi zaś uzyskasz po przeprowadzeniu sprawy w sądzie.
Akt zgonu spadkodawcy i testament to za mało. Potrzebujesz dokumentu potwierdzającego Twoje prawo do spadku.
akt poświadczenia dziedziczenia
to właśnie dokument, który może sporządzić notariusz.
Nie jest to jednak możliwe w każdym przypadku. Szczegółowo przesłanki określone są w ustawie Prawo o notariacie. Przede wszystkim spadkobiercy nie mogą być skonfliktowani – w takiej sytuacji zostaje sąd. Jeśli jest np. kilka testamentów o różnej zupełnie treści, ważność testamentu budzi wątpliwości – niestety trzeba liczyć się z koniecznością przeprowadzenia sprawy sądowej.
Od kiedy liczy się termin na zgłoszenie nabycia spadku?
Okoliczność nabycia spadku trzeba zgłosić do Urzędu Skarbowego. To już chyba większość spadkobierców wie. Ale kwestia już nie tak oczywistą pozostaje to, od jakiej daty liczyć termin na zgłoszenie faktu odziedziczenia spadku. Wiele osób myśli, iż termin ten „biegnie” od daty śmierci spadkodawcy. Ale czy tak faktycznie jest?
Potwierdzenie nabycia spadku może nastąpić po przeprowadzeniu sprawy sądowej lub w kancelarii notarialnej.
Doprecyzowując: w sądzie przeprowadzenie spawy spadkowej jest możliwe zawsze. Aby notariusz mógł sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia muszą być spełnione przesłanki określone w ustawie Prawo o notariacie. Oczywiście: pisałam już o tym i na pewno wrócę do tematu, jeśli tylko będą pytania dotyczące tego zagadnienia.
Ale wracając do tematu: czy każdy musi płacić podatek? Czy każdy musi zgłosić nabycie spadku?
Może wiesz, a może się już domyślasz: nie każdy spadkobierca będzie płacił podatek od spadku.
Kto jest zwolniony z podatku od spadków?
Zgodnie z przepisami ustawy członkowie najbliższej rodziny są zwolnieni z podatku od odziedziczonego majątku – jeśli zgłoszą fakt nabycia spadku.
Ustawa dokładnie stanowi, o kogo chodzi w kwestii tego zwolnienia:
Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
Czy można odrzucić spadek na rzecz konkretnej osoby?
„Chciałbym odrzucić spadek, ale nie tak po prostu, ale na rzecz młodszego brata. czy tak się da i czy ktoś się musi na to zgodzić? Nie, spadkodawca nie miał długów, ale nie chcę udziału w mieszkaniu, bo obiecałem bratu, że to mieszkanie będzie dla niego” To jedno z pytań, które niedawno zadał mi czytelnik.
To dość częsta wątpliwość, tak więc przeanalizujmy sytuację i zobaczmy co dokładnie stanowi przepis.
Odrzucenie spadku według kodeksu cywilnego
Spadkobierca może spadek przyjąć, ale może też spadek odrzucić. Osoba dorosła decyduje o tym samodzielnie. W imieniu dziecka spadek odrzucają rodzice.
Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
Oświadczenie takie może być złożone w kancelarii notarialnej.
Wracając do pytania postawionego w tytule wpisu: czy można odrzucić spadek na rzecz innej osoby – np. brata czy siostry?
Czy przepis stanowi o tym wprost? Cóż, może sam przepis nie, ale orzecznictwo Sądu Najwyższego już tak.
Oświadczenie spadkobiercy na posiedzeniu sądowym – w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku i o dział spadku – że zrzeka się wszelkich praw spadkowych na rzecz współspadkobierców, nie ma znaczenia prawnego. Prawo nie zna odrzucenia spadku na rzecz określonej osoby.
To dość stare orzeczenie Sądu Najwyższego, ale wciąż jeszcze aktualne.
Odrzucić spadek można dopiero po śmierci spadkodawcy. A czy można zrobić cokolwiek jeszcze za życia (przyszłego) spadkodawcy?
