Z życia wzięte i praktyczne: „jak napisać testament, aby w przyszłości nikt nie mógł domagać się zachowku” – takie właśnie pytanie zadał mi jeden z czytelników bloga. To pytanie ma sens, ale niestety: odpowiedź może Cię trochę rozczarować.
Zacznijmy jednak od podstaw. Pisałam już co prawda o tym kilka razy, ale przypomnę, gdyż to dość istotne:
czym jest zachowek i kto może się go domagać?
Przepis kodeksu stanowi dokładnie tak:
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
Tak, zachowek to roszczenie o zapłatę konkretnej kwoty pieniędzy. Ale… czy można tak napisać testament, aby nikt nie domagał się zapłaty zachowku – od spadkobiercy testamentowego?
Można przynajmniej spróbować. W testamencie można zamieścić postanowienie dotyczące wydziedziczenia:
wydziedziczenie – kogo i z jakich powodów można wydziedziczyć?
I aby wydziedziczenie było skuteczne, przyczyna wydziedziczenia musi być prawdziwa. Nie można tego spadkobiercy wydziedziczyć tak po prostu. Może to wydaje Ci się dziwne, bo to przecież Twój majątek. A skoro to Twój majątek to możesz nim dowolnie dysponować. W sumie tak.
W testamencie możesz wskazać dowolna osobę. Ale wydziedziczyć małżonka czy dziecko możesz tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki opisane w kodeksie cywilnym.
Tak, nie można skutecznie wydziedziczyć kogoś tylko dlatego bo tak właśnie chcesz. Wiesz już zapewne, iż pominięcie w testamencie nie jest wydziedziczeniem.
No dobrze: to kiedy jednak można kogoś wydziedziczyć?
Podstawy wydziedziczenia – co wynika z przepisów?
Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:
Tak właśnie brzmi przepis. Czyli: nie można kogoś wydziedziczyć, bo kogoś nie lubisz, bo tak chcesz, bo ktoś był dla ciebie nieuprzejmy… Nie można wydziedziczyć dziecka dlatego, iż nie poszło na studia, albo nawet poszło na studia, ale nie na takie jakie Ty chciałeś. To nie będzie skuteczne. Przyczyny wydziedziczenia jasno określa przepis.
I jeszcze coś istotnego:
Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.
Pułapki jeśli chodzi o wydziedziczenie
I jeszcze jedna kwestia: wydziedziczenie dziecka nie oznacza wydziedziczenia jego dzieci, a twoich wnuków!
czyli: Twoje wydziedziczone dziecko nie będzie mogło domagać się zachowku, ale jego dziecko, a twój wnuk już tak!
I taki małoletni wnuk jest w znacznie lepszej sytuacji, jeśli chodzi o wysokość zachowku.
Bo tak już jest: małoletniemu „należy się” znacznie większy zachowek niż osobie dorosłej (zdolnej do pracy).
Może więc być tak, iż tym wydziedziczeniem zrobisz spadkobiercy testamentowemu większy problem niż w sytuacji gdyby tego postanowienia o wydziedziczeniu w ogóle nie było.
Widzisz sam, jakie to skomplikowane:) Chcesz kogoś wydziedziczyć? Dobrze się zastanów nad konsekwencjami. Może są lepsze rozwiązania, aby zrealizować swój cel?
Inne rozwiązania – co jeśli nie wydziedziczenie?
Chcesz wiedzieć więcej?
A o tym, jak przekazać majątek w rodzinie, przeczytasz tu.
I czy można wydziedziczyć małoletnie dziecko? Dowiesz się tego z tego wpisu.
Masz swoje przemyślenia w tym temacie? Podziel się nimi w komentarzach.
Uważasz, że zachowek to dobry pomysł? czy raczej powinien zniknąć z kodeksu na zawsze? Podziel się swoją opinią w komentarzach.
A jeśli potrzebujesz mojej pomocy w sprawie spadkowej: napisz do mnie wiadomość!
Prawem spadkowym zajmuję się od ponad dekady. Myślę, iż będę mogła pomóc także i Tobie!
